{"id":4105,"date":"2026-07-04T09:18:09","date_gmt":"2026-07-04T09:18:09","guid":{"rendered":"https:\/\/tkk-ondraszek.pl\/?p=4105"},"modified":"2026-10-20T09:28:29","modified_gmt":"2026-10-20T09:28:29","slug":"dobra-pani-w-zlych-czasach-czyli-opowiesc-o-hrabinie-gabrieli","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/tkk-ondraszek.pl\/index.php\/2026\/07\/04\/dobra-pani-w-zlych-czasach-czyli-opowiesc-o-hrabinie-gabrieli\/","title":{"rendered":"Dobra Pani w z\u0142ych czasach czyli opowie\u015b\u0107 o hrabinie Gabrieli"},"content":{"rendered":"\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Do zorganizowania tej wycieczki zainspirowa\u0142a mnie ksi\u0105\u017cka Jonasza Milewskiego „Dobra Pani w z\u0142ym \u015bwiecie” kt\u00f3rej promocja odby\u0142a si\u0119 we wrze\u015bniu ub. Roku. Rzecz jest o hr. Gabrieli von Thun und Hohenstein powszechnie znanej jako „Dobra Pani z Ko\u0144czyc”. Czy powszechnie? Oto jest pytanie, na kt\u00f3re pr\u00f3bowa\u0142em znale\u017a\u0107 odpowied\u017a prowadz\u0105c wypraw\u0119 jej \u015bladami. Najpierw przeprowadzi\u0142em kwerend\u0119 w mojej bibliotece oraz internecie i stwierdzi\u0142em, \u017ce wiadomo\u015bci historyczne o niej i rodzinie s\u0105 do\u015b\u0107 skromne, a nawet myl\u0105ce. Paradoksalnie wiele pomog\u0142a mi w\/w ksi\u0105\u017cka, kt\u00f3ra cho\u0107 z zbeletryzowanej formie trzyma\u0142a si\u0119 fakt\u00f3w, a tak\u017ce artyku\u0142 z dawnego Kalendarza Cieszy\u0144skiego z 2003 r. w kt\u00f3rym jej daleki krewny opisuje jej \u017cycie i rodzin\u0119. Gabriela Ludmi\u0142a Maria Larisch von Moennich urodzi\u0142a si\u0119 w 1872r we Wiedniu, jednak szcz\u0119\u015bliwie lecz niestety kr\u00f3tkie dzieci\u0144stwo oraz du\u017c\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 \u017cycia ju\u017c jako hrabina Thun sp\u0119dzi\u0142a w Ko\u0144czycach Wielkich, kt\u00f3ry to maj\u0105tek po rodzicach odziedziczy\u0142a. Obaj rodzice zmarli m\u0142odo, nie do\u017cywaj\u0105c nawet 50-tki (s\u0105 pochowani w przyzamkowej kaplicy), i Gabrysia ju\u017c w wieku 6 lat wraz z dwoma siostrami zosta\u0142a sierot\u0105. Wychowywa\u0142a si\u0119 u wujka w Wiedniu, zdoby\u0142a gruntowne wykszta\u0142cenie, zosta\u0142a dam\u0105 dworu cesarzowej El\u017cbiety „Sisi” i by\u0142a pi\u0119kn\u0105 kobiet\u0105. Wysz\u0142a za m\u0105\u017c za Feliksa von Thun und Hohenstein adiutanta cesarza Franciszka J\u00f3zefa I. To szcz\u0119\u015bliwe ma\u0142\u017ce\u0144stwo mia\u0142o czworo dzieci, kt\u00f3rych losy te\u017c si\u0119 r\u00f3\u017cnie potoczy\u0142y.
Hrabina – nazwijmy j\u0105 Gabrysia chyba mia\u0142a w genach wpisan\u0105 dobroczynno\u015b\u0107 \u2013 i jak wierzy\u0107 opisowi jej sylwetki w w\/w ksi\u0105\u017cce, by\u0142a chodz\u0105cym po ziemi anio\u0142em.
Podr\u00f3\u017c jej \u015bladami rozpocz\u0119li\u015bmy na rynku w niewielkim 6 osobowym sk\u0142adzie. Na pocz\u0105tek pojechali\u015bmy do szpitala, gdzie w roku 1910 jej staraniem wybudowano pawilon dzieci\u0119cy, a prawie po\u0142ow\u0119 potrzebnej kwoty wyasygnowa\u0142a z w\u0142asnych \u015brodk\u00f3w. Na tym pawilonie jest tablica pami\u0105tkowa jej po\u015bwi\u0119cona. Tutaj r\u00f3wnie\u017c w okresie I wojny \u015bwiatowej pe\u0142ni\u0142a s\u0142u\u017cb\u0119 jako prze\u0142o\u017cona piel\u0119gniarek opiekuj\u0105c si\u0119 rannymi \u017co\u0142nierzami. No i wreszcie po II wojnie dzi\u0119ki dr Dalskiemu, tutaj te\u017c zamieszka\u0142a w jego s\u0142u\u017cbowym pokoju. \u00d3wczesne w\u0142adze wyrzuci\u0142y j\u0105 bowiem z pa\u0142acu przeznaczaj\u0105c go na Dom Dziecka. Nie zrazi\u0142o Gabrysi do PRL-u, wr\u0119cz przeciwnie bowiem by\u0142a zadowolona, \u017ce to w\u0142a\u015bnie dzieci-sieroty zamieszka\u0142y w jej w\u0142o\u015bciach. Jak\u017ce inaczej post\u0105pi\u0142y w\u0142adze II RP: cho\u0107 by\u0142a Austriaczk\u0105, to w uznaniu zas\u0142ug na polu dobroczynno\u015bci przyznano jej w 1922r. wysokie odznaczenie Order Polonia Restituta.
Kolejny przystanek nast\u0105pi\u0142 na ul. 3-go Maja. Tutaj zagl\u0105dn\u0119li\u015bmy do okien kamienicy, w kt\u00f3rej jaki\u015b czas po wojnie otrzyma\u0142a mieszkanie, i gdzie do ko\u0144ca \u017cycia mieszka\u0142a przez 12 lat wraz z siostrami Miksch – dawnymi opiekunkami jej dzieci. Teraz nast\u0105pi\u0142 d\u0142ugi przejazd do Frysztatu z wykorzystaniem nowo otwartej K\u0142adki S\u0105siedzkiej w Pogwizdowie. W Karwinie Raju zlokalizowali\u015bmy miejsce, a na starych zdj\u0119ciach wygl\u0105d obecnie nie istniej\u0105cego pa\u0142acu Larysz\u00f3w. By\u0142 on u\u017cytkowany przez siostr\u0119 Garbysi – Franciszk\u0119, kt\u00f3ra si\u0119 tutaj przeprowadzi\u0142a po \u015bmierci swojego m\u0119\u017ca, i tutaj te\u017c zmar\u0142a w roku 1943r. Zosta\u0142a pochowana w grobowcu Thun\u00f3w w Ko\u0144czycach Wielkich. Kolejnym miejscem postoju by\u0142 pa\u0142ac Larysz\u00f3w w Frysztacie oraz ich grobowiec w podziemiach pobliskiego ko\u015bcio\u0142a. Pa\u0142ac jest obecnie muzeum wn\u0119trz z epoki, wi\u0119c gdyby go zwiedzi\u0107 z pewno\u015bci\u0105 poczuliby\u015bmy klimat \u00f3wczesnych czas\u00f3w. Jednak akurat z powodu sesji \u015blubnej by\u0142 niedost\u0119pny, wi\u0119c po uzupe\u0142nieniu p\u0142yn\u00f3w w przyrynkowej restauracji pojechali\u015bmy przez Kaczyce do Ko\u0144czyc Wielkich. W rodowej siedzibie Gabrysi, kt\u00f3ra sw\u00f3j obecny wygl\u0105d zawdzi\u0119cza przebudowie dla m\u0142odych ma\u0142\u017conk\u00f3w Thun und Hohenstein przyj\u0105\u0142 nas obecny w\u0142a\u015bciciel tych d\u00f3br p. Marcin Lipski. Oprowadzi\u0142 nas po wyremontowanej cz\u0119\u015bci pa\u0142acu, cho\u0107 wida\u0107 by\u0142o, \u017ce do ko\u0144ca remontu jeszcze daleko. W odremontowanym pomieszczeniu stylizowanym na epok\u0119 na \u015bcianach wisia\u0142y portrety ich dzieci: Erweina, Ferdynanda, Anny i Jetty. Z nich tylko Erwein ku rozpaczy matki by\u0142 zagorza\u0142ym hitlerowcem, i za poczynione zbrodnie zosta\u0142 stracony w roku 1946 na W\u0119grzech. Pozosta\u0142e rodze\u0144stwo jeszcze przed sowieckim „wyzwoleniem” wyprowadzi\u0142o si\u0119 do Austrii, i tylko Gabrysia cho\u0107 nie by\u0142a Polk\u0105 postanowi\u0142a pomimo ich nalega\u0144 pozosta\u0107 w\u015br\u00f3d swoich. Ostatni przystanek tej niezwyk\u0142ej podr\u00f3\u017cy jednego \u017cycia nast\u0105pi\u0142 na cmentarzu w Ko\u0144czycach Wielkich, gdzie zapalili\u015bmy \u015bwiate\u0142ko pami\u0119ci. Tutaj u boku m\u0119\u017ca kt\u00f3ry zmar\u0142 w 1941r. oraz swojej siostry spocz\u0119\u0142a w 1957r. te\u017c hrabina Gabriela. Jej pogrzeb by\u0142 wielotysi\u0119czn\u0105 manifestacj\u0105 ludzi, kt\u00f3rzy j\u0105 doceniali za to niezwyk\u0142e dobro, jakie nios\u0142a wszystkim w tych nie\u0142atwych czasach. I wg mnie nieco krzywdz\u0105ca jest opinia W\u0142adys\u0142awa Magiery w swojej ksi\u0105\u017cce „Cieszy\u0144ski szlak kobiet”. Uhonorowa\u0142a j\u0105 umieszczeniem kamienia pami\u0119ci na cieszy\u0144skim zamku jednak stwierdzi\u0142a, \u017ce \u0142atwiej jej by\u0142o zosta\u0107 filantropk\u0105 bo mia\u0142a z czego rozdawa\u0107. Jednak my\u015bl\u0119, \u017ce to nie maj\u0105tek czyni kogo\u015b wra\u017cliwym na potrzeby innych, ale niepospolity charakter.
Cho\u0107 jej posta\u0107 by\u0142a ju\u017c kiedy\u015b tematem ondraszkowej wyprawy bardzo si\u0119 ciesz\u0119, \u017ce to ja mog\u0142em uczestnikom wycieczki przybli\u017cy\u0107 niezwyk\u0142\u0105 posta\u0107 „Dobrej Pani w z\u0142ych czasach”.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t

\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Recht\u00f3r-Zby\u015b<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t

\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t